Wat is het verschil tussen desinfecteren en steriliseren? (en waarom het uitmaakt)

Desinfecteren en steriliseren zijn geen synoniemen. Desinfecteren vermindert het aantal micro-organismen op een instrument tot een veilig niveau, maar doodt geen bacteriesporen. Steriliseren doodt alle micro-organismen, inclusief sporen, en is het enige niveau dat instrumenten die huid of nagel doorbreken écht veilig maakt voor hergebruik.

Reinigen, desinfecteren, steriliseren: drie verschillende stappen

In de praktijk lopen deze drie begrippen vaak door elkaar, maar het zijn opeenvolgende stappen die elk een ander doel hebben.

• Reinigen verwijdert zichtbaar vuil, huidresten en organisch materiaal van een instrument. Dit gebeurt meestal met water, zeep of een ultrasoonreiniger. Zonder reiniging vooraf werkt geen enkel desinfectie- of sterilisatiemiddel goed genoeg, omdat vuil de werking blokkeert.
• Desinfecteren vermindert het aantal micro-organismen (bacteriën, virussen, schimmels) tot een niveau dat geen gezondheidsrisico meer vormt. Bacteriesporen overleven een desinfectie meestal wel.
• Steriliseren doodt alle micro-organismen, inclusief sporen. Dit is de enige methode die een instrument volledig kiemvrij maakt.

Reinigen versus desinfecteren versus steriliseren op een rij

Waarom dit verschil in de praktijk uitmaakt

Niet elk instrument heeft hetzelfde niveau nodig. Een voetenbadje of werkblad reinig en desinfecteer je, dat is voldoende omdat de huid intact blijft. Maar zodra een instrument huid, nagelriem of eelt doorbreekt, zoals een nijper, mesje of frees, ligt dat anders. Deze instrumenten kunnen bloed of weefselvocht bevatten en bacteriesporen overdragen die een desinfectiemiddel niet doodt. Voor dat soort instrumenten is steriliseren wettelijk voorgeschreven, niet optioneel.

Het werkproces is dus altijd: reinigen, dan het juiste niveau kiezen op basis van wat het instrument doet in de huid. Wij zetten de logica achter die wettelijke eisen uitgebreider uiteen in hoe vaak je instrumenten moet steriliseren volgens de wet.

Hoe je dit in de praktijk organiseert

Voor reiniging vooraf gebruik je een ultrasoonreiniger, die met trilling vuil uit kieren en scharnieren haalt die je met de hand mist. Voor desinfectie van oppervlakken, voetenbadjes en niet-invasieve materialen werk je met een middel zoals Barbicide Desinfectie Concentraat of, voor onderweg en tussen klanten door, de Barbicide Desinfectie Bullets & Spray.

Voor instrumenten die huid doorbreken heb je een sterilisator nodig. Een hete lucht sterilisator zoals de Microstop Protect verhit instrumenten tot een temperatuur en duur waarbij ook sporen afsterven. Na sterilisatie bewaar je instrumenten in sterilisatiezakjes, zodat ze steriel blijven tot het moment van gebruik. Een compleet overzicht van geschikte middelen en apparatuur vind je in de collectie ontsmetten, desinfecteren en steriliseren, en specifiek voor sterilisatieapparatuur in de collectie MicroSTOP.

Twijfel je nog over de bredere hygiëne-eisen waar je praktijk aan moet voldoen? Lees dan ook onze checklist hygiëne-eisen pedicures Nederland 2026.